Węglowodany ogółem — liczba, którą zasłania wiersz „w tym cukry”
W tabeli wartości odżywczych są dwa wiersze o węglowodanach i jeden jest wcięty. Ten wcięty jest częścią tego powyżej — a nie odwrotnie. Brzmi banalnie, dopóki nie zobaczysz produktu, w którym różnica wynosi pięćdziesiąt gramów.
W tabeli wartości odżywczych są dwa wiersze o węglowodanach. Jeden jest wysunięty do lewej, drugi ma wcięcie i zaczyna się od słów „w tym”. To typograficzne wcięcie niesie całą informację o relacji między nimi — i jest najczęściej przeoczanym elementem całej etykiety.
01 / UKŁADJak czyta się tabelę
Kolejność i format tabeli narzuca rozporządzenie (UE) nr 1169/2011. Obowiązkowe wiersze są zawsze te same i zawsze w tej samej kolejności: wartość energetyczna, tłuszcz (w tym kwasy nasycone), węglowodany (w tym cukry), białko, sól. Producent może dodać wiersze nieobowiązkowe — błonnik, poliole, skrobię, witaminy.
| Wiersz | Co obejmuje |
|---|---|
| Węglowodany | wszystkie przyswajalne węglowodany: cukry, skrobia, poliole — bez błonnika |
| w tym cukry | wyłącznie cukry proste i dwucukry: glukoza, fruktoza, sacharoza, laktoza, maltoza |
| w tym poliole | maltitol, sorbitol, ksylitol, erytrytol i pozostałe alkohole cukrowe |
| Błonnik | osobny wiersz, nie wlicza się do węglowodanów w układzie UE |
Uwaga na ostatni punkt, bo bywa źródłem nieporozumień: w Stanach Zjednoczonych błonnik jest częścią „total carbohydrate” i stąd wzięła się popularna formuła „węglowodany netto = węglowodany minus błonnik”. W Unii ta operacja jest niepotrzebna — błonnik już został odjęty.

02 / PRZYKŁADPięćdziesiąt gramów różnicy
Weźmy białą czekoladę słodzoną maltitolem, dane z tabeli producenta, na 100 g:
- wartość energetyczna: 469 kcal
- węglowodany: 58 g
- w tym cukry: 8 g
- w tym poliole: 49 g
Ktoś, kto patrzy wyłącznie na wiersz „w tym cukry”, zobaczy osiem gramów i uzna produkt za niemal wolny od węglowodanów. Ktoś, kto patrzy na wiersz nadrzędny, zobaczy pięćdziesiąt osiem. Różnica między tymi dwoma spojrzeniami to pięćdziesiąt gramów — mniej więcej tyle, ile węglowodanów jest w dwóch kromkach chleba.
Przy liczeniu wymienników węglowodanowych bierze się wiersz „węglowodany”, a nie „w tym cukry”. Poliole liczy się zwykle z obniżonym współczynnikiem, ale nie pomija całkowicie — konkretny sposób ustal ze swoim diabetologiem albo edukatorem diabetologicznym, bo zależy od rodzaju terapii.
03 / PORCJADruga kolumna, o której się zapomina
Tabela zawsze podaje wartości na 100 g lub 100 ml. Producent może, ale nie musi, dodać drugą kolumnę na porcję. I to właśnie w tej drugiej kolumnie kryje się najwięcej nieporozumień — bo „porcja” jest definiowana przez producenta.
Wafelek o masie 30 g ma w porcji 16 g węglowodanów. W przeliczeniu na 100 g dałoby to ponad 53 g. Czekolada ma 58 g na 100 g, ale nikt nie zjada stu gramów naraz — ćwiartka tabliczki 75-gramowej to ok. 19 g produktu i ok. 11 g węglowodanów. Dopóki nie sprowadzisz obu produktów do tej samej jednostki, porównanie nie ma sensu.

04 / BŁĄDTrzy sytuacje, w których tabela wprowadza w błąd
Produkt do rozcieńczenia
Syropy, koncentraty i proszki podają wartości na 100 g produktu w opakowaniu, nie napoju po przygotowaniu. Dobry producent dodaje kolumnę „po przygotowaniu”. Nie każdy to robi.
Produkt do odsączenia
Owoce w zalewie podają wartości dla całej zawartości puszki razem z syropem. Po odsączeniu liczby są inne — i zwykle nikt ich nie podaje.
Produkt suchy kontra ugotowany
Sto gramów suchego makaronu to po ugotowaniu około 250 g. Tabela dotyczy suchego. To najczęstszy błąd przy liczeniu wymienników w domowej kuchni.

05 / PRAKTYKAJak to wygląda w codziennych zakupach
Nie trzeba robić z tego rytuału. Wystarczy wyrobić jeden nawyk: przed spojrzeniem na wiersz „w tym cukry” spójrz na wiersz nad nim. Jeśli produkt ma osobny wiersz „poliole” — tym bardziej, bo to znaczy, że spora część węglowodanów nie pojawi się w wierszu „w tym cukry” i łatwo ją przeoczyć.
Na stronie głównej przygotowaliśmy szalkę, która pokazuje tę różnicę na sześciu prawdziwych produktach. Nie ma tam żadnych wyliczeń własnych — wyłącznie liczby z tabel producentów.

Źródła
- Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności — wraz z załącznikiem.
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych innych niż odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby.
- Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności.
- Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) — opinie naukowe dotyczące substancji słodzących i dodatków do żywności.
- Polskie Towarzystwo Diabetologiczne — coroczne Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą.
- Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) — wytyczne dotyczące spożycia cukrów wolnych oraz stosowania substancji słodzących.
Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Aktualizacja: 18 listopada 2026.
Kolejne teksty
Podstawy·8 min czytania
Cukrzyca nie bierze się od słodyczy! Poznaj prawdziwą przyczynę
Zdanie z nagłówka jest prawdziwe, ale nie tak, jak brzmi. Cukierek nie „daje cukrzycy” — i jednocześnie nie jest niewinny. Poniżej…
Czytaj
Etykiety·7 min czytania
„Bez cukru” i „bez dodatku cukru” to dwie różne rzeczy
Oba napisy są legalne. Oba znaczą coś innego. Jeden mówi o zawartości, drugi tylko o procesie produkcji. Pokazujemy różnicę na…
Czytaj
Składniki·9 min czytania
Poliole: maltitol, erytrytol, ksylitol — co o nich wolno powiedzieć
W Unii istnieje dokładnie jedno dopuszczone zdanie o poliolach i glikemii. Cytujemy je w całości, bo jest krótsze i ostrożniejsze,…
Czytaj