„Bez cukru” i „bez dodatku cukru” to dwie różne rzeczy
Oba napisy są legalne. Oba znaczą coś innego. Jeden mówi o zawartości, drugi tylko o procesie produkcji. Pokazujemy różnicę na dwóch produktach z tej samej półki — i na przepisie prawa, który te słowa definiuje.
Na jednej półce, obok siebie, leżą dwa opakowania. Na pierwszym widnieje „BEZ CUKRU”, na drugim „BEZ DODATKU CUKRU”. Wyglądają jak dwa sposoby powiedzenia tego samego. Nie są. Różnica jest zapisana w prawie i potrafi wynosić czterdzieści gramów cukrów na sto gramów produktu.

01 / PODSTAWASkąd biorą się te napisy
Oświadczenia żywieniowe nie są wymyślane przez marketing — ich dokładne brzmienie i warunki stosowania określa rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 wraz z załącznikiem. Producent nie może napisać na opakowaniu dowolnego hasła o zawartości cukru. Może użyć jednego z gotowych sformułowań, jeśli spełnia warunek liczbowy.
| Napis na opakowaniu | Warunek | Czego nie znaczy |
|---|---|---|
| Nie zawiera cukrów (potocznie „bez cukru”) |
najwyżej 0,5 g cukrów na 100 g lub 100 ml | nie mówi nic o węglowodanach ogółem, poliolach ani kaloriach |
| O obniżonej zawartości cukrów | co najmniej 30% mniej cukrów niż produkt porównywalny | produkt wciąż może mieć ich dużo — tylko mniej niż inny |
| Bez dodatku cukrów | nie dodano cukrów ani środka spożywczego o właściwościach słodzących | produkt może zawierać cukry naturalnie występujące — i często zawiera |
Ostatni wiersz ma jeszcze jeden element, o którym rzadko się mówi: jeśli produkt „bez dodatku cukrów” zawiera cukry naturalne, na etykiecie musi znaleźć się dopisek „zawiera naturalnie występujące cukry”. Ten dopisek drukuje się małą czcionką, zwykle pod tabelą. I właśnie tam leży cała różnica.
02 / PRZYKŁADCzterdzieści jeden gramów, których nikt nie dosypał
Batony liofilizowane z suszonych owoców to podręcznikowy przypadek. Skład jest krótki i uczciwy: owoc, zagęszczone soki owocowe, błonnik, pektyna. Nikt nie dosypał tam cukru — oświadczenie „bez dodatku cukru” jest w pełni zgodne z prawem.
A w tabeli, w stu gramach wariantu truskawkowego, stoi: węglowodany 63 g, w tym cukry 41 g. Skąd? Z owocu. Liofilizacja odparowuje wodę, a wszystko, co było w owocu, zostaje w zmniejszonej objętości. Sto gramów suszu to kilkaset gramów świeżych truskawek.

Producent zresztą pisze to wprost w opisie: „Zawierają naturalnie występujące cukry. Określenie «bez dodatku cukru» nie oznacza produktu bez cukrów”. Rzadki przypadek, w którym najważniejsze zdanie na stronie produktu jest tym najbardziej niewygodnym dla sprzedaży.
03 / DRUGA STRONAProdukt, który ma mało cukrów i dużo węglowodanów
Teraz odwrotny przypadek. Biała czekolada słodzona maltitolem: 8 g cukrów w stu gramach. To mało. Ale w tym samym wierszu obok: 58 g węglowodanów, z czego 49 g polioli, i 469 kcal.
Poliole to alkohole cukrowe. Nie są cukrami w rozumieniu tabeli, więc nie wliczają się do wiersza „w tym cukry”. Ale są węglowodanami i mają wartość energetyczną — maltitol około 2,4 kcal na gram. Produkt jest więc jednocześnie ubogi w cukry i bogaty w węglowodany. Oba zdania są prawdziwe.
Wiersz „w tym cukry” jest częścią wiersza „węglowodany”, a nie jego alternatywą. Przy insulinie i przy liczeniu wymienników patrzy się na ten pierwszy od góry, nie na ten z wcięciem. Rozwijamy to w artykule o węglowodanach ogółem.
04 / PRAKTYKAJak to sprawdzić, stojąc przy półce
Front opakowania jest reklamą. Tył jest dokumentem. Wystarczy odwrócić pudełko i spojrzeć na trzy liczby w tej kolejności:
- Wartość energetyczna — ile kalorii na 100 g i ile na porcję.
- Węglowodany — liczba bez wcięcia.
- Poliole, jeśli są wyszczególnione osobnym wierszem.
Dopiero potem warto spojrzeć na „w tym cukry”. Odwrócenie tej kolejności to najczęstszy błąd przy zakupach — i dokładnie na nim opiera się skuteczność napisów z frontu.

05 / SŁOWNICZEKTrzy sformułowania, które mylą najczęściej
„Zero cukru” — potocznie oznacza to samo, co „nie zawiera cukrów”, czyli próg 0,5 g na 100 g. Nie jest to jednak sformułowanie z załącznika, więc bywa używane swobodniej, szczególnie w nazwach handlowych i w opisach sklepowych.
„Niskowęglowodanowy”, „low carb”, „keto” — to nie są oświadczenia żywieniowe uregulowane prawem. Nie mają progu liczbowego. Oznaczają dokładnie tyle, ile producent chce, żeby oznaczały. Jedyne, co pozostaje, to tabela.
„Dla diabetyków” — kategoria „żywność dla osób z zaburzeniami metabolizmu węglowodanów” została w Unii wycofana. Jeżeli widzisz ten zwrot w opisie sklepu, traktuj go jako slogan marketingowy, nie jako kategorię prawną.

Na koniec najkrótsza możliwa wersja tego artykułu: „bez cukru” mówi o zawartości, „bez dodatku cukru” mówi o procesie. Pierwsze jest obietnicą liczby. Drugie jest obietnicą receptury. To nie to samo.
Źródła
- Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności — wraz z załącznikiem.
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych innych niż odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby.
- Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności.
- Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) — opinie naukowe dotyczące substancji słodzących i dodatków do żywności.
- Polskie Towarzystwo Diabetologiczne — coroczne Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą.
- Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) — wytyczne dotyczące spożycia cukrów wolnych oraz stosowania substancji słodzących.
Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Aktualizacja: 18 listopada 2026.
Kolejne teksty
Podstawy·8 min czytania
Cukrzyca nie bierze się od słodyczy! Poznaj prawdziwą przyczynę
Zdanie z nagłówka jest prawdziwe, ale nie tak, jak brzmi. Cukierek nie „daje cukrzycy” — i jednocześnie nie jest niewinny. Poniżej…
Czytaj
Składniki·9 min czytania
Poliole: maltitol, erytrytol, ksylitol — co o nich wolno powiedzieć
W Unii istnieje dokładnie jedno dopuszczone zdanie o poliolach i glikemii. Cytujemy je w całości, bo jest krótsze i ostrożniejsze,…
Czytaj
Etykiety·7 min czytania
Węglowodany ogółem — liczba, którą zasłania wiersz „w tym cukry”
W tabeli wartości odżywczych są dwa wiersze o węglowodanach i jeden jest wcięty. Ten wcięty jest częścią tego powyżej — a nie…
Czytaj